Çocuklarda diş fırçalama alışkanlığı konusundan önce diş çürüğü kavramını basitçe açıklamaya çalışalım. Diş çürüğü, karbonhidratların bakteri plağı içerisindeki mikroorganizmalar tarafından parçalanmasıyla oluşan organik asitin diş sert dokularında meydana getirdiği demineralizasyon yani mineral kaybıdır.
 
Çocuklarda diş çürüğüne neden olan besin faktörlerini çocuk ve ailesi bilirse çocuk bu besin maddelerini daha dikkatli ve bilinçli şekilde tüketebilir. Şekerli yiyecekler, kolalı içecekler ve meyve suları, unlu, nişastalı besinler meyve vb. yiyecekler diş fırçalama esnasında yeterli şekilde temizlenmediğinde çocuklarda çürük oluşumu ortaya çıkabilir.
 
Yapılan çalışmalarda tüketilen şeker miktarı ile diş çürüğü oluşumu arasında doğrusal bir ilişki olduğu saptanmıştır. Dolayısı ile eğer çocuğunuz çok fazla şekerli yiyecek tüketirse dişlerinde çürük oluşma ihtimali önemli ölçüde artacaktır. Yapılan araştırmalara göre kolalı içecekler ve sitrik asit içeren meyve suları gibi maddeler dişlerin demineralizasyonuna sebep olmaktadır.
 

Çocuğa Diş Fırçalama Alışkanlığı Nasıl Kazandırılır?

Ailenin diş fırçalama alışkanlığı konusunda çocuğun üzerindeki pozitif etkisi oldukça fazladır. Aile bu konuda çocuğa örnek olmalıdır. Çocuk ailede diş fırçalama eylemini gördüğünde kendisi de aynısını yapmak isteyecek böylelikle aile çocuğu teşvik etmiş olacaktır.
 
Çocuğa diş fırçalama alışkanlığına erken yaşlarda başlanmalıdır. Çocuklar genellikle diş fırçalama konusunda istekli değillerdir.  Çocukta diş fırçalama alışkanlığını arttırmak için, çocuğun dikkatini çekebilecek renkte, üzerinde onun sevdiği çizgi film karakterlerinin figürleri olan özel diş fırçası ve yine ilk aşamada tadını seveceği diş macunu alınmalıdır. 
Diş fırçalama alışkanlığı kazandırılırken çocuklarla beraber yemeklerden sonra veya yatmadan önce düzenli olarak diş fırçalanmalıdır. Çocuklar özellikle ilk zamanlarda bu işlemden çabuk sıkılabilirler. Diş fırçalama süresini uzatabilmek ve diş fırçalamayı onlar için eğlenceli bir aktiviteye çevirmek için fırçalama boyunca sevdikleri bir şarkı açılabilir veya kum saati eşliğinde fırçalama gerçekleştirilebilir. 
 
Yine bunun yanında, diş fırçalama konularını anlatan kitaplar aile yardımıyla okunabilir. Çocuklara diş fırçalama konulu çizgi filmleri izletilebilir. Ailelerin oyuncak mağazalarından alabileceği diş seti oyuncağı ile çocuğun ilgisi arttırılabilir. Okula başladığı yaştan itibaren çocuk şarjlı diş fırçası alışkanlığı kazandırılabilir.
 
Çocuklarda yaşın artması ile dişleri fırçalama alışkanlığı doğru orantılı olarak artmaktadır. Araştırmalar gösteriyor ki bu durumun sebebi çocuğun bilinçlenmesi ve doğru fırçalamayı ailesinden öğrenmesidir.
 

Çocuklarda Diş Fırçalama Alışkanlığı İçin Öneriler

  • Çocuklar başta anne-baba olmak üzere kendinden büyükleri rol model alır. Mutlaka diş fırçalarken sizi görmelerini sağlayın. 
  • Diş fırçalamayı oyun haline getirmek için ailece dişlerinizi beraber fırçalayın, müzik açın, dans edin, diş fırçalamayı eğlenceli hale getirin.

  • Renkli kum saati alarak kumlar bitene kadar diş fırçalamasını isteyin, kumlar bitene kadar diş fırçalamayı yarış haline de getirebilirsiniz. 
  • Diş fırçalarken ilk aşamada düzgün fırçalamasa bile hemen müdahale etmeyin, bir süre kendinin fırçalamasına izin verin.
  • Oyuncak diş fırçalama setleri alarak oynamasını sağlayın, ara ara diş fırçalamayla ilgili eğlenceli videolar izletin.
  • Fırça alırken kendi fırçasını kendisinin seçmesine izin verin.
  • Diş fırçalama sonrası diş etlerinin ne kadar temiz olduğunu mutlaka söyleyin, onu uygun şekilde ödüllendirin.
 

Çocuklarda Diş Fırçalama Süresi Ne Kadar Olmalı?

Çocuklarda diş fırçalama günde en az iki kez (sabah ve akşam) veya 3 kez (sabah, öğlen ve akşam) yemeklerden sonra olması önerilir. Fırçalama işleminin en az 2-3 dk sürmesi gerekir. Kısa sürede fırçalanan dişlerde besinler yeterince temizlenmeyebilir.

Çocuklarda Diş Çürüğü Belirtileri

Ailelerin çocukların dişlerinde yer alan çürüğü fark edebilmesi her zaman kolay olmayabilir. Eğer çocuk besinlerdeki ve içeceklerdeki ani ısı değişimlerine (soğuk-sıcak) karşı hassasiyet yaşarsa ağızda kötü bir koku hissederse diş üzerinde oluşan siyah, kahverengi lekelenmeler, diş kırıkları, diş ağrısı var ise tatlı veya ekşi besinlere karşı hassasiyet yaşıyorsa bir çocuk diş kliniği veya hekimine başvurulması gerekir.
 
Çocuklarda ve bebeklerde diş çürüğü belirtileri şöyle sıralanabilir; 
 
  • Çocukların diş etlerinde kızarıklıklar veya şişlikler oluşmaya başlaması,
  • Diş fırçalarken diş etlerinde kanama olması,
  • Diş etlerinde beyaz noktaların ortaya çıkmaya başlaması,
  • Etkilenen diş ve dişetlerinde ağrıların meydana gelmesi,
  • Sıcak, soğuk veya tatlı yiyeceklere karşı hassasiyetin ortaya çıkması,
 
Çocuklarda diş çürüğünü geç olmadan tespit etmek ebeveynler için zordur, çünkü bazı diş çürükleri ancak uygun ekipmanlar ile tespit edilebilir. Bu yüzden çocuğunuzu düzenli aralıklarla (6 ayda bir) diş hekiminize kontrole götürmeniz, olası diş çürüklerinin önüne geçmeniz için en etkili yöntemdir.  
 

Çocuklarınızın Dişleri Bizlere Emanet!

Aile ve çocuk diş kliniğimizde öncelikle şikâyete uygun olarak çürüğe yönelik teşhis yöntemleri ile yaklaşılmaktadır. Bu noktada bilinen hastalık veya bilinmeyen hastalığın belirtileri tanımlanmalıdır. Çocuk hastada kapsamlı bir tıbbi hikâye alınması gerekir.
 
Bu noktada amaç, çocuk ve ailenin bilgisiyle iyi ilişki kurulması, genel durum ve hastalıkların olası belirtilerinin tanımlanması, ağız dışı ve ağız içi muayene sonucunda doğru tanı konulması ve uygun tedavi planı yapılmasıdır. Çocuk hastanın mevcut şikâyetleri, geçmiş diş tedavileri, kötü ağız alışkanlıkları, ağız hijyeni alışkanlıkları ve beslenme alışkanlıkları bilgisi bu konuda tedaviye ışık tutmakta ve yardımcı olmaktadır.
 
Araştırmalar gösteriyor ki çocukların ilerleyen yaşlarda dişlerinde problem yaşamalarının büyük bir kısmı, okula başlama döneminde erken kaybedilen süt dişlerinden ya da sürekli çürüyen ön dişlerden meydana gelmektedir. Çocuklarda diş çürükleri meydana gelmeye başladığında, müteakip süreçte ne kadar geç tedavi edilirse, diş tedavisi o denli zor ve komplike hale gelmektedir.
 
 
Bu nedenle, çocuk diş hekimi kontrollerine düzenli olarak gitmek çok önemlidir. Olası diş çürüklerinin geç kalınmadan erken dönemde tespit edilmesi dişlerin kaybedilme olasılığını azaltır veya geciktirebilir. Gerekli önlemlerin zamanında alınması adına çocuklarda en geç 6 ayda bir diş kontrolü önerilmektedir.
 
Çocuk diş kontrolünün önemini yeni yeni atlatmaya başladığımız pandemi döneminde de ailelere bir kere daha hatırlatmak isteriz. Kliniğimizde Covid-19’a karşı tüm önlemler siz ve çocuğunuz için alınmış bulunmaktadır. Çocuk diş kliniğimizde her tedavi sonrası mutlaka maske, önlük ve gözlük değişimi yapılmaktadır. Ayrıca her hastadan sonra çocuk diş kliniğimiz havalandırılmakta ve kullanılan cihazlar ve ortam dezenfekte edilmektedir.
 
Çocuklarını ile birlikte gelerek sağlıklı ve güvenli hizmet alacağınız klinik ortamını sizler ve çocuklarınız için sağlıyoruz. Ayrıca çocuklarımızın tedavisinden sonra onları bir sonraki tedaviye teşvik edecek cesaretlendirme sertifikası veriyoruz.
Dt. Özge Can Öztekin
Antlara Dental
Aileniz ve çocuğunuzla sağlıklı günlerde diş kliniğimizde buluşmak dileğiyle...
 
 
< Antlara Dental Blog Yazıları

Dt. Özge Can Öztekin